Aldehydy
Spis treści
Tworzenie nazwy aldehydu
Izomeria łańcuchowa w aldehydach
Budowa cząsteczek aldehydów
Reakcje otrzymywania aldehydów
- Utlenianie alkoholi I-rzędowych
- Odwodornienie alkoholi I-rzędowych
- Addycja wody do etynu
Reakcje aldehydów
- Polimeryzacja aldehydu mrówkowego
Dla zainteresowanych
- Trimeryzacja aldehydu mrówkowego
- Próba Tollensa
Aldehydy to związki organiczne zawierające grupę aldehydową –CHO, w której atom węgla jest połączony z atomem wodoru i grupą węglowodorową R. Grupa karbonylowa nadaje aldehydom charakterystyczne właściwości chemiczne, w tym zdolność do łatwego utleniania. W artykule omówiono budowę, nazewnictwo, właściwości oraz najważniejsze reakcje aldehydów.
Materiał przeznaczony dla uczniów liceum realizujących podstawę programową z chemii organicznej.
Czego dowiesz się z tego artykułu
- jak zbudowane są aldehydy i jak je nazywać
- dlaczego aldehydy są reaktywne
- jak otrzymuje się aldehydy z alkoholi i alkinów
- jak przebiegają reakcje Tollensa i Trommera
- czym aldehydy różnią się od ketonów
Fragment artykułu
Grupa aldehydowa –CHO zawiera atom węgla w hybrydyzacji sp², dlatego ma płaską budowę. Wiązanie C=O jest spolaryzowane — tlen ma ładunek częściowo ujemny, a węgiel częściowo dodatni. To sprawia, że aldehydy są związkami polarnymi i bardzo reaktywnymi.
Aldehydy mają wyższe temperatury wrzenia niż alkany, ale niższe niż alkohole, ponieważ nie tworzą wiązań wodorowych między sobą. Dobrze rozpuszczają się w wodzie, lecz rozpuszczalność maleje wraz ze wzrostem długości łańcucha.
Najważniejszą metodą otrzymywania aldehydów jest utlenianie alkoholi pierwszorzędowych. Reakcję prowadzi się tak, aby aldehyd nie uległ dalszemu utlenieniu do kwasu. Aldehydy można także otrzymać przez odwodornienie alkoholi lub hydratację etynu.
Aldehydy łatwo utleniają się do kwasów karboksylowych — tę właściwość wykorzystuje się w próbie Tollensa (lustro srebrne) i próbie Trommera (osad Cu₂O o barwie ceglastoczerwonej).
Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania
- Najważniejsze reakcje aldehydów w jednym miejscu
- Przejrzyste schematy i równania
- Dostęp do wszystkich działów podręcznika
- Brak reklam i zbędnych dodatków
Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24. Bez zobowiązań.
Pełna wersja artykułu zawiera
- nazewnictwo aldehydów alifatycznych i aromatycznych
- budowę i polaryzację grupy karbonylowej
- otrzymywanie aldehydów z alkoholi, alkinów i przez odwodornienie
- reakcje charakterystyczne: utlenianie, redukcję, próbę Tollensa i Trommera
- różnice między aldehydami a ketonami
Chcesz kontynuować naukę?
- Dostęp do pełnych lekcji i przykładów
- Wyjaśnienia trudnych pojęć krok po kroku
- Możliwość zadawania pytań
- Zero reklam
Ucz się szybciej i skuteczniej z Chem24.
Najczęstsze pytania
Dlaczego aldehydy łatwo się utleniają?
Bo atom wodoru przy grupie –CHO może zostać łatwo oderwany w procesie utleniania.
Dlaczego ketony nie dają próby Tollensa?
Bo nie mają atomu wodoru przy węglu karbonylowym, więc nie mogą utlenić się do kwasu.
Co obserwuje się w próbie Trommera?
Powstaje ceglastoczerwony osad Cu₂O.